Brandbrief aan Kabinet Jetten: tijd voor herstelmaatregelen voor nazaten slavernijverleden

Brandbrief aan Kabinet Jetten: tijd voor herstelmaatregelen voor nazaten slavernijverleden

 

Amsterdam, 19 juni 2026

 

Dit is een brandbrief opgesteld door Zwart Manifest in samenspraak met Het Landelijk Platform Slavernijverleden (LPS), de Coalitie voor een waardige 1 juli herdenking, Comité 30 juni-1 juli Amsterdam en Comité 30 juni-1 juli Flevoland. Daarnaast wordt de brandbrief ondersteund door Dagmar Oudshoorn, voormalig voorzitter van het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden. 

 

Met 1 juli in aantocht is het tijd om de volgende stap te zetten in de erkenning van het Nederlandse slavernijverleden en de doorwerking daarvan in het heden. De excuses voor het slavernijverleden in 2022 waren het resultaat van maatschappelijke druk, groeiend historisch besef en uiteindelijk politieke moed. Nu is het tijd om woorden om te zetten in daden en werk te maken van herstelrechtvaardigheid: het erkennen, adresseren en herstellen van historisch onrecht.

 

Daarbij verwijzen wij ook naar de verschillende brieven en aanbevelingen van het Landelijk Platform Slavernijverleden, waaronder de oproepen tot verankering van de excuses in de wet en het structureel vormgeven van Reparatory Justice en Transformatieve Justice. Deze aanbevelingen bieden belangrijke aanknopingspunten voor de vervolgstappen die nodig zijn om erkenning te vertalen naar daadwerkelijk herstel. 

 

Op 1 juli 1863, Keti Koti/Dia di Abolishon, werd de slavernij in Suriname en het Caribische deel van het Koninkrijk officieel afgeschaft. Tegelijkertijd erkennen we dat de tot slaaf gemaakten nog tien jaar onder staatstoezicht werden gedwongen door te werken, tot 1873. Daarnaast kregen plantage eigenaren een vorm van ‘omgekeerde herstelbetalingen’. De gevolgen van dit systeem werken tot op de dag van vandaag door in de samenleving.

 

Het thema van de Nationale Herdenking 2026 is Schouder aan Schouder. Schouder aan schouder staan betekent echter niet alleen erkenning uitspreken, maar ook zichtbaar verantwoordelijkheid nemen voor een gedeelde geschiedenis en de gevolgen daarvan in het heden.

 

Zes jaar na de Black Lives Matter-demonstraties en vijf jaar na het Zwart Manifest is het tijd om de balans op te maken. In de afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet in de erkenning van het slavernijverleden en er is in toenemende mate aandacht voor het aanpakken van racisme, maar de vraag blijft hoe deze erkenning wordt vertaald naar duurzame verbeteringen in de sociale, culturele en economische positie van Zwarte Nederlanders. De strijd tegen anti-Zwart racisme en voor gelijke kansen vraagt om meer dan symbolische erkenning; het vraagt om structureel beleid en investeringen. Dat is een verantwoordelijkheid van de Nederlandse regering.

 

Vanuit die verantwoordelijkheid richten wij deze brandbrief aan premier Jetten om de volgende stap te zetten: een gefaseerde aanpak die de doorwerking volledig erkent, en werkt aan een nationaal plan om de structurele achterstelling van nazaten binnen enkele decennia weg te werken.

 

Keti Koti als vrije dag binnen de Rijksoverheid

Maak 1 juli vanaf 2027 een vrije dag binnen de Rijksoverheid en neem Keti Koti op in de cao Rijk. Een eerste stap is om 1 juli vergadervrij te maken voor de Tweede Kamer, zodat volksvertegenwoordigers, bestuurders en ambtenaren ruimte krijgen voor herdenking, educatie en gesprek.

 

Erken 1 juli als officiële nationale herdenking

Voeg de Nationale Herdenking Slavernijverleden toe aan de officiële nationale herdenkingen van Nederland. Het slavernijverleden is een fundamenteel onderdeel van de geschiedenis van het gehele Koninkrijk en verdient structurele nationale erkenning.

 

Structurele aanwezigheid van de regering

Bij deze erkenning hoort zichtbare betrokkenheid van de overheid. Het kabinet moet jaarlijks vertegenwoordigd zijn bij herdenkingen binnen het gehele Koninkrijk: in Amsterdam én op Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. Daarmee wordt zichtbaar erkend dat deze geschiedenis ons hele Koninkrijk aangaat.

 

Nationale Route naar Herstel

Amsterdam heeft laten zien dat erkenning kan worden vertaald naar concrete stappen. Door structurele middelen vrij te maken voor een herstelagenda en een fonds dat samen met de nazaten wordt vormgegeven, wordt historisch onrecht niet alleen erkend, maar ook daadwerkelijk aangepakt. Wat lokaal in beweging is gezet, mag niet afhankelijk blijven van de inzet of mogelijkheden van individuele gemeenten. Herstel van een nationaal historisch onrecht vraagt om nationale verantwoordelijkheid. Daarom moet het Rijk komen tot een nationale Route naar Herstel voor de trans-Atlantische slavernij, samen met nazaten en betrokken gemeenschappen: niet over ons, niet voor ons, maar met ons. Herstel mag niet afhankelijk zijn van tijdelijke initiatieven, maar moet duurzaam worden opgenomen in beleid en begroting.

 

Excuses aan het Caribisch deel van het Koninkrijk

Nederland is formeel verplicht om het Caribisch deel van het Koninkrijk te betrekken bij internationale kwesties die hen direct raken. Er moeten officiële excuses worden gemaakt aan het Caribisch deel van het Koninkrijk voor het niet naleven van de verplichting om de Caribische landen te consulteren over de VN-resolutie inzake de trans-Atlantische slavenhandel. Gelijkwaardigheid binnen het Koninkrijk betekent dat betrokken gemeenschappen niet achteraf worden geïnformeerd, maar daadwerkelijk worden betrokken bij besluitvorming.

 

Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme & Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme

De aanbevelingen van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme moeten volledig worden overgenomen. De kennis en expertise van de Staatscommissie moet zorgvuldig verankerd en geborgd worden. Zorg voor spoedige wettelijke verankering van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme met voldoende middelen en capaciteit. 

 

Call to action

Op 1 juli spreekt premier Rob Jetten tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden in Amsterdam. Wanneer concrete vervolgstappen op deze brandbrief uitblijven, roepen wij iedereen op om op 1 juli zichtbaar op te komen voor een nationale Route naar Herstel en voor de omzetting van erkenning in concrete maatregelen. 1 juli verdient geen vrijblijvende woorden, maar een overheid die verantwoordelijkheid neemt en deze vertaalt naar actie. 

 

Ondertekenaars:
Zwart Manifest: Nederland Wordt Beter (NLWB), The Black Archives (TBA), Black Queer & Trans Resistance NL (BQTR), IZI Solutions, Controle Alt Delete, Stichting We Promise, Stichting IXL Sickle Cell Awareness, Zetje In. Het Landelijk Platform Slavernijverleden (LPS), de Coalitie voor een waardige 1 juli herdenking: o.a. Stichting Raymi Sambo Maakt, ⁠Bijlmer Parktheater, Stichting Eer en Herstel, Radio Frimangron, Theater voor Keti Koti, Vereniging Ons Suriname en Radio mArt, Comité 30 juni-1 juli Amsterdam en Comité 30 juni-1 juli Flevoland, Het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden (Dagmar Oudshoorn).